Açık veya Örtük: Dil Politikasını Kim Önemsiyor?
Fatoş EROZAN1 , Javanshir SHIBLIYEV2
1Eastern Mediterranean University https://ror.org/00excyz84
2Eastern Mediterranean University https://ror.org/00excyz84
Anahtar Kelimeler: dilsel manzara, Lefkoşa, Kıbrıs, dil politikası, örtük dil politikası, açık dil politikası
Özet
Bu makalenin amacı, dilsel manzara kavramı üzerinden Kıbrıs’ın bölünmüş başkenti Lefkoşa’da açık veya örtük dil politikasının nasıl uygulandığını incelemektir. Kamusal alanlarda bulunan tabelalardaki dil kullanımının incelenmesi, resmî dil politikalarının görünürlüğü, ideolojik yönelimler ve dil grupları arasındaki güç ilişkileri dâhil olmak üzere belirli bir yerin dilsel durumuyla ilgili değerli bilgiler sağlar. Resmî dil politikaları, kamusal alanda dil kullanımını kasıtlı olarak şekillendiren veya kontrol eden açık veya örtük kuralları ve düzenlemeleri ifade eder. Bu amaç doğrultusunda, bu çalışma Lefkoşa’nın tarihsel ve sosyal açıdan önemli olan iki komşu bölgesinde (şehrin kuzeyinde bulunan Arasta ve güneyindeki Ledra Caddesi) yer alan hem resmî (yukarıdan aşağıya dilsel manzara) hem de resmî olmayan, bireysel, ticari ya da özel aktörler tarafından üretilmiş (aşağıdan yukarıya dilsel manzara) kamusal tabelaları analiz etmektedir. Sosyal eylem teorisinin metodolojik bir çerçeve olarak kullanıldığı bu çalışma, söz konusu tabelalarda gözlemlenen dilsel seçimlerin resmî dil politikalarının hükümleriyle uyumlu olup olmadığını veya sosyal aktörler tarafından şekillendirilen gizli uygulamaları yansıtıp yansıtmadığını araştırmaktadır. Veriler, kamusal tabelaların sistematik fotoğraf dokümantasyonu yoluyla toplanmış ve dil seçimi, görünme sırası ve göreceli önem açısından analiz edilmiştir. Bulgular, politika ve uygulama arasında açık asimetriler bulunduğunu ortaya koymakta olup; özellikle şehrin güney kesiminde Yunancanın Türkçeden daha görünür ve sembol olarak daha güçlü olduğunu göstermektedir. Dahası sonuçlar, açık veya örtük dil politikasının kamusal alanın dilsel manzarasını şekillendirmede sınırlı bir rol oynadığını öne sürmektedir.
